Ahşap kapı terimleri ve tanımları:
- Ahşap Kapı: Başlıca ahşap malzemelerden (tahta, kereste, sentetik ahşap vb.) üretilen kapı ve kasasını ifade eder.
- Kereste: Tomrukların biçilmesiyle elde edilen, genellikle masif ahşap mobilya ve kaplama üretiminde kullanılan ahşap parça veya tahtadır.
- Kaplama: Biçilmiş ahşabın farklı yöntemlerle soyulması veya kesilmesiyle elde edilir; kalınlığı genellikle 0,6 mm ya da 0,2 mm’dir. Düşük kaliteli ahşap kapılarda genellikle 0,2 mm kalınlığında kaplama kullanılır.
- Boya: Vernik olarak da bilinir; suda çözünen ve solvent bazlı türleri vardır. Suda çözünen boyalar yaygın olarak su bazlı boya, solvent bazlı boyalar ise boya olarak adlandırılır.
Ahşap kapı yüzey işlemlerinin (boyama) sınıflandırılması:
- Su Bazlı Boya: Su ile inceltilen ve organik solvent içermeyen; benzen, toluen, ksilen, formaldehit, serbest TDI ve zehirli ağır metaller barındırmayan ahşap yüzey kaplama türüdür. Toksik değildir, tahriş etmez, insan sağlığına zarar vermez ve çevreyi kirletmez. Boya filmi dolgun, kristal berraklığında ve esnektir; suya, aşınmaya, yaşlanmaya ve sararmaya dayanıklıdır, çabuk kurur ve kolay uygulanır.
- Boyama: Yaygın türleri arasında PU poliüretan, PE doymamış reçine, NC nitroselüloz boya ve UV ultraviyole ışıkla kürlenen boya bulunur. Poliüretan boya, günümüzde iç mekân dekorasyonunda en yaygın kullanılan boya türlerinden biridir. Sert ve dayanıklı filmi güçlü yapışma, aşınma ve su direnci, kimyasal korozyona dayanıklılık, parlaklığı ve rengi koruma gibi üstün özelliklere sahiptir.
- Açık Gözenekli Boya/Kapalı Gözenekli Boya: Boyanın oluşturduğu yüzey görünümünü ifade eder. İlkinde ahşabın damarları ve gözenekleri görünür, ikincisinde görünmez. Tam kapalı, yarı kapalı ve diğer türleri vardır.
- Renkli Boya/Şeffaf Boya: Boyanın renkli olup olmamasına göre yapılan sınıflandırmadır. Renkli boya, alttaki mevcut yüzeyi örten boya katmanını ifade eder. Renk seçenekleri fazladır ve alt yüzey malzemesi için yüksek gereksinimler yoktur. Şeffaf boya ise uygulandığı yüzeyin doğal rengini ve ahşap damarlarını gösterir. Ahşap işçiliğinin ve seçilen malzemelerin kalitesi bu tür boyada büyük önem taşır.
- Mat Boya/Parlak Boya: Boya parlaklığı şu sınıflara ayrılır: ekstra mat, mat, yumurta kabuğu (yumuşak), saten, yarı mat ve yüksek parlaklık (parlak). Parlaklık dereceleri, ışığı yansıtma miktarına göre düşükten yükseğe doğru sıralanır. Yağlı boyalarda mat, yarı mat ve yüksek parlak olmak üzere üç tür vardır. Bu türler arasında bir kalite sıralaması yoktur; kapı, pencere ve mobilyalarda genellikle mat veya yarı mat, zeminlerde ise yüksek parlaklık tercih edilir. Bunun nedeni, yüksek parlaklıkta yüzeylerin genellikle daha sert olmasıdır. Su bazlı boyalarda (emülsiyon boyalarda) hemen hemen tüm parlaklık dereceleri bulunur.
Ahşap kapıların bileşenleri, iç yapısı ve sınıflandırılması:
- Ahşap kapının bileşenleri: Ahşap kapılar genellikle yatay kayıt, dikey kayıt ve panelden oluşur. Ancak tasarım gereksinimleri nedeniyle günümüzde birçok kapı geleneksel tasarımların dışına çıkmıştır; bu yüzden bileşenlerini kesin olarak tanımlamak mümkün değildir.
- Ahşap kapıların iç yapısı: Genel olarak masif ahşap kompozit kapının yapısı, kapı kanadının iç yapısını ifade eder. Günümüzde başlıca şu yapılar kullanılır:
LVL/Çin köknarı parmak eklemli ahşap +(MDF+kaplama)/kereste
Sunta/kaplama
Petek kâğıt + MDF + kaplama/kontrplak
- Ahşap kapıların sınıflandırılması:
- Açılma biçimine göre sınıflandırma: Ahşap kapılar açılma biçimine göre menteşeli kapı, sürgülü kapı, katlanır kapı ve çift yönlü açılan kapı olmak üzere dört türe ayrılır.
- İç yapısına göre sınıflandırma: Ahşap kapılar yapısal özelliklerine göre masif kapı, lamine kapı ve kalıp kapı olarak sınıflandırılır.
- Masif Kapı: Dış ve iç malzemeleri tamamen aynı olan ahşap kapıdır. Bu özellikteki tüm ahşap kapıları, masif ahşaptan üretilen yarım camlı kapılar ve camlı kapılar dâhil, kapsar. Ahşabın kurutulması, masif ahşap kapı üretiminin temel aşamasıdır.
- Lamine Kapı: Ahşap, yapay levha, ince kaplama ve diğer malzemelerden üretilen çeşitli dolu göbekli kapıları ifade eder; genel olarak bu özelliğe sahip tüm ahşap kapıları kapsar. Orman kaynaklarının giderek azalması ve değerli ağaç türlerinin arzı ile talebi arasındaki dengesizliğin büyümesi karşısında, ahşaptan verimli biçimde yararlanmanın etkili bir yoludur. Kaplama tekniğinin kullanılması, lamine kapıların en belirgin özelliğidir.
- Kalıp Kapı: İskelet malzemesi olarak kontrplak ve ahşaptan yapılan, desteksiz alanı 10 cm × 10 cm’den büyük olan içi boş bir kapıdır. Yüzey katmanı, yapay levha veya PVC levhanın preslenmesi ya da kalıplanmasıyla oluşturulur.
- Dış görünüşüne göre sınıflandırma: Ahşap kapılar görünümlerine göre düz kapı, panelli kapı vb. türlere ayrılır.
- Yüzey kaplamasına göre sınıflandırma:
- Boyalı Kapı: Yüzeyine püskürtme yöntemiyle boya uygulanan kapıdır.
- Boyasız Kapı: Boya uygulanmayan kapıdır. Yüzey malzemesi genellikle PVC, Boeing film (ahşap görünümü veren yapışkanlı kaplama filmi) ve melamindir (melamin dekoratif kâğıt).
- Fırın Boyalı Kapı: Fırın boya, aslında bir yüzey işleme tekniğidir; kapının taban malzemesi MDF levhadır. Fırın boyalı kapılar piyano tipi fırın boya ve metalik fırın boya olarak sınıflandırılır.
Yaygın ahşap türleri ve özellikleri:
- Sapele
Bilimsel adı Entandrophragma cylindricum olan bu ağaç, yaygın olarak phantom wood adıyla bilinir. Tropikal Afrika’da yetişir. Damarları birbirine geçmiştir ve bazen dalgalı bir dokuya sahiptir. Damarları ışıltılı ve üç boyutlu bir görünüm sunarak lüks ve zarif bir his uyandırır. Kızıl kahverengi rengi, dekorasyon yapılan mekâna sıcak ve şenlikli bir hava katar. - Kiraz
ABD’nin doğu bölgelerinde yaygın olarak yetişir. Kiraz ağacının öz odunu parlak kırmızıdan kahverengimsi kırmızıya döner ve güneşe maruz kaldıkça koyulaşır. İnce, düzgün ve düz damarlı, pürüzsüz dokuludur; doğal olarak kahverengi öz odun benekleri ve küçük reçine boşlukları içerir. Genellikle üst sınıf iç mekân dekorasyonunda kullanılır. - Tik
Güneydoğu Asya’daki bazı ülkelerde ve Çin’de, Yunnan sınırına yakın bölgelerde yetişir. Tayland ve Myanmar, bu ağacın en ünlü yetiştiği yerlerdir. Bu türün büyük bölümü Myanmar’dan ithal edilir. Altın rengi bir parlaklığa sahiptir. En kaliteli tik ağacı Tayland’da yetişir. Tik ağacı yağlı ve parlak, rengi ve damarları düzenlidir. Çürümeye ve aşınmaya karşı dayanıklıdır; parlaklığını korur, güzel desenlere ve zarif, kalıcı renklere sahiptir. Dengeli yapısı sayesinde az deforme olur. - Ceviz
ABD’nin doğu bölgelerinde yetişir; başlıca ticari orman alanları ise orta eyaletlerde bulunur. Ceviz ağacı genellikle düz damarlıdır; ancak dalgalı veya kıvrımlı damarları da çekici ve dekoratif desenler oluşturabilir. Orta yoğunlukta, sağlam bir sert ağaçtır; eğilme ve kırılma dayanımı orta düzeydedir. Aynı zamanda en dayanıklı ağaç türlerinden biridir. Mobilya, dolap, iç mekân yapı elemanları, üst sınıf doğrama ürünleri, kapı, zemin ve panel üretiminde kullanılabilir. Kontrast etkisi yaratmak için açık renkli ahşaplarla birlikte kullanıma uygundur. - Kırmızı meşe
ABD’nin doğu bölgelerinde geniş bir alana yayılmıştır. Kırmızı meşe genellikle beyaz meşeye benzer görünür; ancak öz odun ışınlarının daha ince olması nedeniyle belirgin desenleri daha azdır. Çoğunlukla düz damarlı ve kaba dokuludur. Adını sonbaharda kırmızıya dönen yapraklarından alır. Boyanıp cilalandığında iyi bir yüzey elde edilir. Sert ve ağırdır; eğilme dayanımı ve rijitliği orta düzeydedir. - Beyaz meşe
ABD’nin doğu bölgelerinde geniş bir alana yayılmıştır. Çoğunlukla düz damarlı ve orta ile kaba arasında değişen dokudadır. Öz odun ışınları kırmızı meşeninkilerden daha uzun olduğundan beyaz meşede daha fazla desen görülür. Sert ve ağırdır; eğilme dayanımı orta, rijitliği ise düşüktür. Öz odunu çürümeye dayanıklıdır ve koruyucu maddeyle işlenmesi son derece zordur. Koruyucu maddenin nüfuz etmesine karşı direnci orta düzeydedir. - Sert akçaağaç
Başlıca ABD’nin doğusunda, özellikle Central Atlanta ve Lake bölgelerinde yetişir. Yoğun ve ince dokuludur; genellikle düz damarlı olsa da kıvrımlı, kambur sırtlı ve kuş gözü desenli damarları da bulunabilir. Sert ve ağırdır; sağlamlığı iyidir. Özellikle aşınmaya ve sürtünmeye karşı yüksek dayanım gösterir, buharla bükülme direnci de iyidir. - Yumuşak akçaağaç
Başlıca ABD’nin doğu bölgelerinde yetişir; batı yakasında ise (Acer truncatum) daha az görülür. Yumuşak akçaağacın özelliklerinin çoğu sert akçaağaca çok benzer. Geniş bir alana yayılmış olsa da ahşabının rengi yetiştiği bölgeye göre büyük farklılık gösterir. Sertliği, sert akçaağacınkinden yaklaşık %25 daha düşüktür. Eğilme ve kırılma dayanımı orta, rijitliği ve darbe dayanımı düşüktür; buharla bükülme direnci iyidir. Çürümeye ve böcek zararına karşı dayanıklı değildir. Genellikle sert akçaağacın yerine kullanılır veya kiraz ağacı gibi başka türleri taklit etmek için boyanır. Fiziksel ve işlenme özellikleri kayının yerine de kullanılmasını sağlar. - Kayın
Avrupa’nın her yerinde yetişir. Amerikan kayını, Avrupa kayınına kıyasla biraz daha koyu renklidir ve görünümü biraz daha az düzenlidir. Genellikle düz damarlı, sıkı ve homojen dokuludur; iyi bir yüzey elde etmek için boyanıp cilalanabilir. Hızlı kurur ancak çarpılma, çatlama ve yüzeyde yarılma kolayca görülebilir. Büzülmesi yüksektir ve özellikleri orta düzeyde değişkenlik gösterir. Amerikan kayını ağır, sert, sağlam ve darbelere dayanıklı bir ağaçtır; buharla bükmeye çok uygundur. - Maun
Endonezya, Küba, Brezilya, Orta Amerika ve Afrika’da yetişir. Eğik damarlı, yoğun ve homojen dokulu, orta sertlikte ve kolay işlenebilir bir ağaçtır. Öz odununun rengi açık kırmızımsı kahverengiden koyu kırmızımsı kahverengiye kadar değişir; maun adı da buradan gelir. Günümüzde üst sınıf mobilyaların başlıca malzemelerinden biridir. Ahşabın damarları çok güzeldir ve zamanla daha da parlaklaşır. İnce dokusu ve yüksek sertliği sayesinde çeşitli şekillerde oyulabilir. Kullanım ömrü yüzlerce yılı bulabilir. Avrupa’nın tanınmış soylu ailelerinin evlerinde maun izlerine sıkça rastlanır.
Ahşap kapı iç dolgu malzemeleri:
- Parmak eklemli ahşap:
Ahşap birleştirme yöntemi olan parmak eklem, güçlü bağlantı sağlar ve ahşabın daha dengeli olmasına katkıda bulunur. Parmak eklemli ahşap üretiminde genellikle çam ve Çin köknarı kullanılır. - Kontrplak / çok katmanlı levha:
Yapay bir levha türüdür. Ahşap damarları birbirine dik gelecek şekilde yapıştırılmış kaplamalar, ısıtılarak veya ısıtılmadan preslenir. Üç ve beş katmanlı kontrplak yaygın olarak kullanılır. - MDF:
Sınırlı orman kaynaklarını korumak amacıyla dallardan, küçük çaplı ağaçlardan, hızlı büyüyen ağaçlardan, bambudan ve diğer bitkisel malzemelerden elde edilen liflerin preslenmesiyle üretilen yapay bir levhadır. Yüzeyi düz ve pürüzsüz olduğundan ikincil işlemlere uygundur. - Yonga levha:
Ahşap işleme sırasında ortaya çıkan artık malzemelerin ve yongaların preslenmesiyle üretilen yapay bir levha türüdür. Yapısı görece homojendir ve işlenebilirliği iyidir. İhtiyaca göre büyük ebatlı levhalar hâlinde üretilebilir. Bitmiş yonga levhanın yeniden kurutulması gerekmez; doğrudan kullanılabilir. Ses emme ve ses yalıtımı özellikleri iyidir. Ancak kenarlarının pürüzlü ve nemi kolayca emebilir olması gibi dezavantajları da vardır; ayrıca diğer levhalardan daha ağırdır. - PVC:
PVC, polivinil klorür reçinesinin kısaltmasıdır. Polivinil klorür, doğrusal bir termoplastik polimerdir. PVC temel malzeme olarak kullanılır; plastikleştirici, stabilizatör, pigment, dolgu maddesi ve kaydırıcı gibi katkılar eklenir. Belirli bir sıcaklıkta yoğurma, karıştırma, çekme, granül hâline getirme, ekstrüzyon veya kalıpla döküm işlemlerinden geçirilip soğutularak şekillendirilir ve plastik ürünler elde edilir. Paslanmaz çelik ve korozyona dayanıklı bazı sentetik malzemelerin yerine kullanılabilen, termoform için mükemmel bir malzemedir. Kimya, petrol, galvanik kaplama, su arıtma ve çevre koruma ekipmanları, madencilik, tıp, elektronik, iletişim ve dekorasyon sektörlerinde yaygın olarak kullanılır.
Yukarıda ahşap kapılar hakkında bazı temel bilgiler yer alıyor. Umarız işinize yarar!
